Kültürel Mirasta Kapsayıcılık: Erişimden Katılıma Yeni Bir Bakış

TÜBA tarafından yayımlanan “iNCLUSION in the Cultural Heritage Sector” başlıklı eser, kültürel mirasın herkes için anlaşılır ve katılıma açık hâle getirilmesine yönelik bilimsel yaklaşımları, uluslararası örnekleri ve uygulama modellerini bir araya getiriyor. Prof. Dr. Muzaffer Şeker ve Doç. Dr. Kevser Çınar editörlüğünde hazırlanan kitap, kapsayıcılığı yalnızca fiziksel erişimle sınırlamayarak engelli bireylerin ve kültürel yaşama katılımda güçlük çeken grupların deneyimlerine ve temsiline odaklanıyor.

Eser; müze yöneticilerinden mimarlara, turizm profesyonellerinden dijital teknoloji geliştiricilerine kadar geniş bir kesime hitap ediyor. TÜBA koordinasyonunda yürütülen ve Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından ortak finanse edilen iNCLUSION projesinin bilimsel çıktıları arasında yer alan çalışma, yükseköğretim öğrencilerinin engelli bireylere yönelik dönüştürücü kültürel deneyimler oluşturma kapasitesini geliştirmeyi hedefliyor.

Teknoloji ve Kapsayıcı Müzecilik

Kitapta kültürel miras turizminde erişilebilirlik, teknolojinin kapsayıcı deneyimlerdeki rolü ve dijital hikâye anlatıcılığı gibi başlıklar ele alınıyor. Görme engelli bireyler için dokunsal tezhip ve hat sergilerinden çok duyulu müze tasarımına, oyun temelli yaklaşımlardan çocukların kültürel mirasla buluşturulmasına kadar farklı uygulamalar inceleniyor.

Temsil ve Karar Süreçleri

Eser, evrensel tasarımla öğrenme, kapsayıcı yükseköğretim, göç ve aidiyet ilişkisi ile kapsayıcı müze politikaları gibi konuları da kapsıyor. Kapsayıcılığın yalnızca binaların fiziksel özellikleriyle değil; ulaşım sistemleri, kurumların çalışma biçimleri, kültürel anlatılar ve hangi toplulukların hafızasına yer verildiğiyle de ilişkili olduğu vurgulanıyor.

Prof. Dr. Muzaffer Şeker, sunuş yazısında kültürel mirası ortak hafızanın, kimliğin ve toplumsal katılımın alanı olarak tanımlıyor. Doç. Dr. Kevser Çınar ise önsözünde, müzeye girebilmenin ya da dijital içeriğe ulaşabilmenin, kişinin kültürel anlatılarda temsil edildiği veya karar süreçlerinde söz sahibi olduğu anlamına gelmediğini belirtiyor. Çınar’a göre teknolojinin değeri; nasıl tasarlandığına, hangi deneyimleri temsil ettiğine ve kullanıcıların geliştirme süreçlerine katılıp katılmadığına bağlı.

Çalışma, kültürel miras alanında kapsayıcılığın hem sosyal adalet hem de bilimsel ve kurumsal bir sorumluluk olduğunu ortaya koyuyor.